Wat gebeurt er bij een pijnervaring?
Je hebt een fysieke pijnsensatie. Op dat moment maak je een keuze, soms zonder dat je het merkt. Je gedachten en gevoelens beïnvloeden die keuze, en die keuze bepaalt welke kant je opgaat.
Wat is de vermijdingsroute?
Als je pijn ziet als gevaar, kun je bang worden of gaan piekeren. Je gaat bewegen uit de weg en rust meer. Op korte termijn voelt dat veilig. Op lange termijn neemt je belastbaarheid af en krijg je meer beperkingen. Zo kom je opnieuw uit bij de pijn.
Wat is de overbelastingsroute?
Je kunt ook weinig angst hebben en blijven bewegen. Dat is een goed begin. Als je doorgaat ondanks de pijn, raak je overbelast. Ook dan neemt je belastbaarheid af en kom je weer uit bij de pijn.
Hoe kom je uit de vicieuze cirkel?
De uitweg begint bij blijven bewegen. Je beweegt gedoseerd en bouwt op volgens een plan dat past bij wat je lichaam aankan. Dat is het opbouwproces. Je kunt dit pad vanuit beide routes inslaan, elke lus brengt je terug bij de pijnervaring, en daar kun je opnieuw kiezen.
Welke rol spelen de verwachtingen van werk en omgeving?
Jij wilt graag weer zo snel mogelijk deelnemen aan werk, gezin en sociale activiteiten, en je omgeving verwacht ook weer iets van je. Passen die verwachtingen bij je opbouw, dan helpen ze je verder in het opbouwproces. Zijn ze te hoog of niet afgestemd, dan brengen ze je terug bij de pijnervaring. Hoe meer je kunt, hoe meer er vaak van je verwacht wordt. Daarom hoort afstemmen met je omgeving bij het opbouwproces.
Wat is een terugval?
Het opbouwproces verloopt volgens een zaagtandmodel: het gaat op en neer, maar met een stijgende lijn omhoog. Soms gaat het een tijd echt een stuk slechter, dat noemen we een terugval. Een terugval brengt je terug bij de pijnervaring. Je staat dan weer op het kruispunt, met alles wat je al hebt geleerd, en je kiest opnieuw.
Hoe beïnvloeden gedachten en gevoelens je keuze?
Wat je denkt en voelt over pijn, beïnvloedt welke kant je op gaat. Een overtuiging als “bewegen beschadigt mijn lichaam” kan je naar vermijden sturen. “Ik moet gewoon doorzetten” kan je naar overbelasting sturen.
Gebaseerd op het vrees-vermijdingsmodel. Bewerkt naar Vlaeyen & Linton (2000) en Hasenbring & Verbunt (2010). © COMES 2026.